خیر؛ شبیه است، اما یکسان نیست. «عصب‌کشی» در بزرگسالان یعنی برداشتن کامل بافت زنده‌ی داخل دندان دائمی و پر کردن دائمی کانال‌ها. در دندان شیری، بسته به میزان درگیری، یکی از دو درمان پالپوتومی یا پالپکتومی انجام می‌شود که هدف و ماده‌ی پرکننده‌شان با عصب‌کشی دندان دائمی فرق دارد.
تفاوت پالپوتومی، پالپکتومی و عصب‌کشی بزرگسالان
پالپ همان «مغز دندان» است؛ بافت نرمی که رگ و عصب دارد و از تاج تا ریشه ادامه می‌یابد. جدول زیر تفاوت اصلی سه درمان را نشان می‌دهد.
| مورد مقایسه | پالپوتومی (دندان شیری) | پالپکتومی (دندان شیری) | عصب‌کشی بزرگسالان (دندان دائمی) |
|---|---|---|---|
| چه چیزی برداشته می‌شود؟ | فقط بخش تاجی پالپ ملتهب | کل پالپ از تاج و ریشه | کل پالپ از تاج و ریشه |
| پالپ داخل ریشه | سالم می‌ماند و حفظ می‌شود | برداشته می‌شود | برداشته می‌شود |
| ماده‌ی پرکننده | ماده‌ی زیست‌سازگار روی پالپ باقی‌مانده | ماده‌ی قابل جذب، مخصوص دندان شیری | ماده‌ی دائمی (مثل گوتاپرکا) |
| چه زمانی انتخاب می‌شود؟ | التهاب محدود به تاج و ریشه بدون عفونت قابل‌توجه | التهاب یا عفونت به داخل ریشه رسیده | درگیری پالپ در دندان دائمی |
| پس از درمان | معمولاً روکش | معمولاً روکش | ترمیم یا روکش محافظ، بسته به دندان |
چرا در دندان شیری روش فرق می‌کند؟
ریشه‌ی دندان شیری با نزدیک شدن زمان افتادن، به‌طور طبیعی جذب می‌شود و دندان دائمی زیر آن آماده‌ی رویش است. به همین دلیل پرکننده‌ی ریشه‌ی دندان شیری باید قابل جذب باشد تا مانع رویش دندان دائمی نشود. هدف درمان هم این است که دندان تا زمان افتادن طبیعی‌اش در دهان بماند، بجود و فضای دندان دائمی را حفظ کند؛ نه اینکه برای تمام عمر بماند.
چه کسی انتخاب می‌کند و بر چه اساسی؟
انتخاب بین پالپوتومی، پالپکتومی یا کشیدن دندان فقط بعد از معاینه ممکن است. دندانپزشک کودکان درد کودک، وضعیت بافت پالپ هنگام درمان، وجود تورم یا عفونت، و در صورت نیاز رادیوگرافی را بررسی می‌کند. از روی نام یا توضیح یک دندان نمی‌توان از قبل گفت کدام درمان لازم است.
اگر کودک درد خودبه‌خودی یا شبانه دارد، لثه یا صورتش متورم شده یا تب دارد، در اولین فرصت او را معاینه کنید. اطلاعات بیشتر درباره‌ی این درمان در صفحه‌ی درمان ریشه دندان شیری و درباره‌ی مراحل بعد از آن در ترمیم دندان کودکان آمده است.
منبع علمی
- American Academy of Pediatric Dentistry (AAPD). Pulp Therapy for Primary and Immature Permanent Teeth. The Reference Manual of Pediatric Dentistry (current edition). aapd.org